CEL MAI VECHI ŞEMATIM ROMÂNESC CUNOSCUT:
ORADEA, 1813
IOAN CHINDRIŞ
Literatura şematismelor se regăseşte numai în aria transilvăneană a culturii româneşti. Aceste desfăşurătoare sistematizate de structuri şi persoane în cadrul unor instituţii din sfera administrativă, bisericească, militară etc. poartă amprenta propensiunii regimului austriac spre organizare şi eficienţă. Şematismele, ca publicaţii periodice, îşi au sorgintea în mai vechea literatură a calendarelor, sub ale căror nume şi imagine au apărut la început. Trecerea de la calendar la şematismul propriu-zis s-a făcut prin adăugarea la datele calendaristice a informaţiilor care avizau publicul cititor asupra unui spectru mai larg de cunoştinţe. Spre deosebire de spiritualitatea est europeană, ortodoxă, unde calendarele au devenit cu timpul reviste literare, Imperiul catolic central a impus calendarul pragmatic, furnizor mai ales de date administrative. Sub această formă coabitantă s-a apropiat noul gen publicistic de părţile Ardealului, pe parcursul secolului al XVIII-lea. Cel mai vechi calendar iluminist din zonele apropiate datează de la 1713, cu o lungă apariţie până în 1777, şi este opera „astrofililor” iezuiţi de la Tirnavia[1]. Rând pe rând, centrele culturale din nordul Ungariei vin cu propriile calendare: Caşovia la 1728, Raab (Jaurium) în acelaşi an, urmate de cele din sud: Zagreb la 1754, Varaşdin la 1776, şi, fireşte de cele din marile oraşe ale Ungariei istorice: Strigoniu, Colocea, Veszprém ş.a. Un precursor interesant este Calendarium Jauriense titulare et politicum, apărut la Raab între 1740 – 1760, în tipografia lui Johannes şi mai apoi Joseph Streibig[2]. Aici este reprodusă, la anul 1756, o vestită scriere de epocă a lui Stephanus Brodaricus, De conflictu Hungarorum cum Turcis ad Mohacs verissima descriptio, apărută mai întâi la Cracovia în 1527. Cu o altă vocaţie este Calendarium oeconomicum perpetuum... (şi titlul, lung, continuă ungureşte), apărut la Caşovia în 1721, care listează situaţia economică a posesiunilor din Slovacia aparţinătoare Mitropoliei primaţiale de la Strigoniu. O raritate bibliografică este Calendarium Marianum e victoriis contra gentiles turcas, haereticos, et alios injusti belli authores obtenti, publicat la Caşovia în 1742 de Ladislaus Beszpremi Döriensi[3]. Cu trecerea timpului, materialul aleatoriu se şterge din majoritatea calendarelor iluministe, rezistând ca publicaţii periodice doar cele cu caracter schematic, susţinute de instituţii. Astfel că, la data când primul „calendar” îşi face apariţia pe teritoriul Transilvaniei, el este de pe acum un şematism în cea mai clasică accepţiune. Novum Calendarium in usu Magni Principatus Transilvaniae, apărut, cu o schimbare de nume pe parcurs, între 1794 – 1847, este de fapt şematismul administrativ al principatului, mutându-şi locul apariţiei după centrul administrativ: Sibiu şi apoi Cluj[4].
În preajma anului 1800, moda şematismelor devine generală, acest gen de publicaţie tentând practic toate structurile sociale din Imperiu. Şematismul este purtătorul esenţial de imagine a instituţiilor epocii. Ca rol publicistic, şematismul este parţial precursorul monitoarelor oficiale de mai târziu. Din 1795 apare la Buda un Schematismus literarius, cu numele tuturor persoanelor implicate în şcoală şi cultură. Exista un şematism maritim şi fluvial al Ungariei, aşa cum mai târziu, în 1828, va apare unul indicând locurile de cazare ale deputaţilor dietali[5]. Nu lipsesc, desigur, şematismele militare, oglinzi fidele ale structurilor şi resurselor umane din armată, până la cele mai mici eşaloane. În această luptă pentru imagine, instituţiile îşi fac publice structurile şi persoanele implicate, oferind istoricului un material documentar prompt, facil şi exact.
La românii ardeleni, şematismul s-a impus exclusiv în cadrul Bisericii Greco-Catolice. Cel mai vechi cunoscut datează din anul 1813 şi este editat de episcopia din Oradea, cea mai vestică şi, deci, în mod firesc, prima deschisă la influenţele din interiorul Imperiului[6]. Descoperirea unicului exemplar e recentă şi a fost semnalat prima dată în 1997[7]. Descrierea exemplarului am făcut-o un an mai târziu, în
1998[8], dimpreună cu o scurtă prezentare a tipăriturii. Ea nu se intitulează nici calendar, nici şematism, ci este un Catalogus venerabilis cleri Almae Dioecesis Graeco-Catholicae M. Varadinensis pro anno MDCCCIII. Şematismul sub denumirea de catalog nu are precedent, după informaţia noastră, si nici nu va rezista decât în acest caz, din 1819 şematismele orădene intitulându-se ca atare: schematismus.
Pentru cercetătorul culturii din Transilvania este o revelaţie plăcută să constate că cel mai vechi şematism românesc cunoscut este opera îndrăgitului episcop cărturar Samuil Vulcan, ocrotitorul şi mecenatele corifeilor Şcolii Ardelene. Publicarea şematismului era un gest de prestigiu al eparhiei şi episcopului care păstorea uniţii cu Roma din Crişana de aproape şapte ani. Şematismul de la 1813 este prima oglindă publică a episcopiei orădene, înaintea extinderii acesteia cu 72 de parohii desprinse de la Episcopia de Munkács, în 1824[9]. Episcopul este secondat în păstorirea eparhiei de un capitul şi de un „officium dioecesanum”, respectiv consistoriul. Din cele două foruri fac parte cam toate personalităţile care însemnau ceva în cultura românească din zonă. Marele prepozit al catedralei este George Farcaş, foarte lăudat de Şincai în Elegia sa din 1804, unde spune că acesta avea pregătite pentru tipar trei lucrări teologice importante, între care o istorie bisericească a Vechiului şi Noului Testament, „în două volume in folio”[10]. O figură impresionantă a capitulului era Ioan Corneli, canonicul-cancelar al episcopiei, personalitate care nu are nevoie de prezentare cu această ocazie. Ceialalţi canonici sunt viitorul episcop Iosif Szilágyi, Alexie Pócsy, Ioan Radnóthy, Simion Bran, Iosif Pop Dályai şi Nicolae Vitéz. În pofida numelor ungureşti ale unora, toţi aceştia sunt români, de viţă nobilă cu prestigiu istoric în cazul lui Nicolae Vitéz, originari din zona cu nume maghiarizate a nord-vestului extrem al românimii. Printre membrii consistoriului îi întâlnim pe Iosif Benei, directorul şcolilor „naţionale greco-catolice” din dieceză şi pe tânărul protocolist Nicolae Muntean, ambii interesaţi de cultură şi viitori corespondenţi epistolari ai lui Petru Maior, pe când acesta era revizorul cărţilor româneşti la Tipografia Universităţii din Pesta[11]. Dieceza de Oradea este împărţită în şapte protopopiate – numite aici, după moda catolică, arhidiaconate – cele mai importante avându-i în frunte pe canonicii Nicolae Vitéz şi Iosif Pop Dályai. Ceialalţi protopopi sunt Gabriel Boitor, Iosif Pop- Vidrai, Teodor Borsai, Ştefan Ghiing iar pentru „părţile bănăţene” Petru Stancovici. Dintre aceştia, protopopul micului district al Girişului, Ştefan Ghiing, a avut şi unele preocupări literare în manieră iluministă. Este autorul broşurii Doftorie împotriva gălbezii oilor, tipărită la Buda în 1811, recunoscând însă în cuvântul înainte că informaţia nu-i aparţine, ci chiar episcopul Samuil Vulcan „mi-au făcut cunoscută această doftorie”[12]. Numărul parohiilor diecezei este de 62, cele mai numeroase, câte 15, în protopopiatele de la Oradea şi Beiuş. Protopopiatul de la Vadul Crişului are doar două parohii, Auşeul pe lângă localitatea de reşedinţă, dar un număr mare de credincioşi: 1.500. Şematismul oglindeşte împrăştierea pitorească a enoriaşilor prin filiile şi „pustele” din câmpia de vest, unde preoţii păstoreau credincioşi români, ruteni, unguri sau chiar sârbi, însă cu toţii greco-catolici. Sub acest raport al varietăţiii etnice, Episcopia Greco-Catolică de la Oradea a fost în epocă deosebit de expresivă. Şematismul desfăşoară sinoptic şi organizat, într-un succedaneu foarte uşor de consultat, şirul complet al parohiilor cu preoţii fiecăreia, cu filiile lor, cu numărul credincioşilor şi cu distanţele de la reşedinţa catedrală. În configuraţia sa primară, de dimensiuni restânse, episcopia orădeană avea 25.900 de suflete unite cu Roma, repartizate în structurile amintite. Şi printre preoţii de rând ai eparhiei se semnalează persoane cu înclinaţii scriitoriceşti. Astfel Demetriu Kovács din Paleu este autorul unei broşuri cu versuri encomiastice latineşti dedicate episcopului Samuil Vulcan, în 1807[13], iar în 1808 al alteia în limba maghiară, cu versuri dedicate lui Ioan Corneli, cu ocazia ridicării acestuia la rangul de canonic[14]. Într-un alt caz, acela al tânărului preot de 27 de ani Nicolae Borbola din Şauaieu, avem de-a face cu o personalitate care în deceniile următoare se va ridica la demnităţi importante din sfera clericală dar şi laică a zonei de influenţă orădeană[15]. La investirea acestuia cu rangul de canonic, în 1835, studenţii clerici din Oradea îi vor închina un volumaş cu versuri omagiale în stilul manierist al epocii, în limba maghiară[16].
Şematismul orădean din 1813 cuprinde şi situaţia şcolară din dieceză. Astfel, în seminariul teologic romano-catolic din Oradea se pregăteau pentru preoţie 13 tineri români. Printre aceştia îl descoperim pe Dimitrie Hossu, fiul preotului cu acelaşi nume din Pişcolt, ulterior ajuns el însuşi paroh în Şauaieu, mai apoi în Domăneşti lângă Carei, pentru a ajunge în fine într-una din cele mai bogate parohii din dieceză, aceea din Sanislău. Demetriu Hossu cel tânăr va fi ulterior, alături de Moise Sora Noac, unul dintre versificatorii prodigioşi din nord-vestul spaţiului romnesc, la el poezia nefiind o ocazie, ci o vocaţie[17]. Este unul dintre corespondenţii epistolari ai lui George Bariţ, căruia îi trimite din produsele sale poetice, pentru a fi publicate în „Foaie pentru minte, inimă şi literatură”[18]. Gestul trădează dorinţa lui Hossu de a ieşi la largul literaturii româneşti din Transilvania, liman pe care îl ilustrau prin excelenţă foile braşovene ale lui Bariţ. Tot atunci, la Pesta erau trimişi pentru studii înalte trei tineri. La Oradea funcţiona însă şi un seminariu „pentru tinerimea seculară românească”, de fundaţie regală, aflat sub oblăduirea episcopiei. Rectorul acestei şcoli era canonicul Iosif Szilágyi. Numărul elevilor din clasele de poetică, retorică şi gramatică este de 20.
Cel mai vechi şematism românesc pe care îl cunoaştem până acum, prezentat aici în date succinte, monografiază schematic una dintre puţinele structuri româneşti oficializate ale vremii. Cum biserica era unica patrie a românilor ardeleni, aflaţi sub dublă stăpânire străină, cezaro-crăiască la nivel statal şi ungurească la nivel social, importanţa imaginii acestei biserici se impune de la sine. Această imagine o găsim în şematism. Pentru cunoscătorii epocii, lucrarea este elocventă în sine. Pentru cititorul obişnuit, este un prilej de a cunoaşte oameni şi destine de demult, exerciţiu care face farmecul lecturii istorice. În plus, şematismul orădean de la 1813 este deschizător de drum pentru întreaga literatură a şematismelor româneşti din Transilvania secolului al XIX-lea, dintre care cel mai sistematic, în calitate de publicaţii cu apariţie periodică, au apărut tocmai cele de la Oradea.
PRO ANNO
MDCCCXIII [1]
ILLUSTRISSIMI
AC
REVERENDISSIMI
SAMUELIS
VULCAN
MISERATIONE DIVINA
GRĆCI RITŰS CATHOLICORUM
CAPITULUM
Prćpositus Major.
Reverendisimus Dominus GEORGIUS FARKAS, Cathed. Ecclesić M. Varad.Grćci Ritűs Catholicorum Archi-Presbyter, seu Prćpositus Major & Canonicus, nec non in absentia Ilustrissimi Domini Episcopi, Consistorii Prćses. [5]
Archi-Diaconus, seu Lector.
Reverendissimus Dominus JOSEPHUS SZILÁGYI, Abbas S. Gabrielis de Mező-Telegd, Cath. Ecclesiae M. Varadinensis Grćci Ritűs Cathol. Archi-Diaconus, seu Lector, & Canonicus, S. Sedis Consistorialis, & I. Comitatűs Bihariensis Tabulć Judiciarić Assessor, nec non Regiô-Episcopalis Seminarii Domestici M. Varadinensis Rector.
Primicerius seu Cantor.
Reverendissimus Dominus ALEXIUS POTSY, Cath. Eccles. Grćci-Ritűs Cathol. M. Varad. Primicerius seu Cantor, & Canonicus, S. Sedis Consistorialis, ac Il. Comitatuum Aradien. & Csanád. Tabulae Judrić Assessor. [6]
Ecclesiarcha seu Custos.
Reverendissimus Dominus JOANNES RADNOTHY, Cath. Eccles. M. Varad. Grćci Ritűs Cath. Ecclesiarcha seu Custos, & Canonicus, nec non S. Sedis Consistorialis Assessor.
Scholasticus seu Professor Rituum.
Reverendissimus Dominus SIMEON BRÁN, Cath. Eccl. M. Varad. Grćci Ritűs Cathol. Scholasticus, seu Professor Rituum, & Canonicus, & S. Sedis Consistorialis Assessor.
Cartophilax seu Cancellarius.
ReverendissimusDominus JOANNES KORNELI, Cathed. Eccles. M. Varad. Grćci Ritűs Cathol. Cartophilax [7] seu Cancellarius & Canonicus, S. Sedis Consistorialis, & I. Comitatus Bihariensis Tabulć Judrić Assessor, nec non Parochiae Oppidi Bél Interimalis Administrator.
Reverendissimus Dominus JOSEPHUS PAPP-DÁLYAI, Cathed. Eccl. M. Varad. Grćci Ritűs Cathol. Canonicus, Parochus Nagy-Léthaiensis, Archidiaconus Districtus Lakság, & S. Sedis Consistorialis assesor.
Reverendissimus Dominus NICOLAUS VITÉZ, cathed. Ecclesiae M. Varad. Grćci Ritűs cathol. Canonicus, Vice-Archi-Diaconus Districtűs Varadinensis, Parochus Civitatis Capitularis Nagy-Várad, ac S. Sedis Consistorialis Assessor. [8]
OFFICIUM DIOECESANUM.
Prćses S. Sedis Consistorialis.
Llustrissimus ac Reverendissimus Dominus Episcopus.
In Absentia Suć Illustritatis Episcopalis.
Prćsidium tenet Reverendissimus Dominus GEORGIUS FARKAS Prćpositus Major, Pag. 5.
Assessores.
Reverendissimi Domini anonici Actuales & Honorarii Suis locis prćnotati.
Item:
Admodum Reverendus Dominus GABRIEL SIMON, Parochus Várad-Olasziensis Valachicus. [9]
Admodum Reverendus Dominus STEPHANUS GYING, Vice-Archi-Diaconus Districtűs Gyires, & Parochus Szent-Andrásiensis.
Admodum reverendus Dominus MICHAEL BENEI, Regio-Episcopalis Seminarii Domestici M. Varadinensis Vice-Rector, simul Vinculi Matrimonialis Defensor, & Scholarum Nationalium Grćco-cathol. Districtűs M. Varad. Director.
Notarius.
Perilustris Dominus Andreas Horváth simul Secretarius Episcopalis.
Protocolista.
Admodum reverendus Dominus Michael Muntyán una Archivarius. [10]
Fiscus Consistorialis.
Clariss. Dominus. Antonius Szerdahelyi, per I. Regnum Hungarić Juratus Causarum Fori utriusque Advocatus, nec non in Regia Academia M. Varadinensi Juris Patrii Professor Publ. Ord. & una regius Librorum Revisor, ac Facultatis Juridicć Senior.
Advocatus Pauperum.
Dominus Josephus Madácsi, per I. Regnum Hungarić Juratus Causarum Fori utriusque Advocatus, & Complurium Dominorum Terrestrium Procurator.
Medicus Diścesanum.
Cl. Dominus Josephus Sándorfi, medicinć Doctor, & I. Comitatus Bihariensis Physicus Primarius. [11]
Chyrurgus Diścesanus.
Reverendus Fr. Jonas Kopeczki, Ord. S. Joannis de Deo, & ejusdem Ord. Conventűs Várad-Olasziensis Infirmarius Primarius.
Cancelista Consistorialis.
Dominus Demetrius Popovits.
Cursor Consistorialis.
Michael Jakab. [12]
__________________________________________
SERIES ARCHI-DIACONATUUM,
& DISTRICTUUM VICE-ARCHI-DIACONALIUM,
PAROCHIARUM ITEM, ET COOPERATURARUM.
In Vice-Archi-Diaconatu Districtűs Várad.
Vice-Archi-Diaconus.
Reverendissimus Dominus NICOLAUS VITÉZ, Pag.8.
Parochićś, ac Parochi.
M. VARADINUM, Civitas Capitularis. Jus Patronatus exercet V. Capitulum Latini R. Varadinense.
Parochus idem, qui supra Vice-Archi-Diaconus. [13]
Cooperator.
Dominus Constantinus Algya, qui una Diaconus est Cathedralis Eccl.
|
In Matre Cathol. 697 In Filialibus: In Velencze Oppido 23 – Fugyi - 6 – Kis-Ujfalu - 2 ___________________________ Summa 728
VÁRAD-OLASZI pro Valachis. Civitas E- piscopalis. Jus Patronatűs exercet Illus- trissimus Dominus Latini Ritűs Episco- pus. Parochus Dominus Gabriel Simon. [14] In Matre Cathol. 841 In Filialibus: – Száldobágy - 5 – Püspöki - 14 Ujlak - - 4 Kis-Jenő - 1 ___________________________ Summa 865
VÁRAD-OLASZI pro Ruthenis.Civitas E- piscopalis. Jus Patronatűs exercet Illus- trissimus Latini Ritus Episcopus. Parochus Dominus Joannes Goidics. [15] In Matre Cathol. 186 In Filialibus: – Bikács - 30 – Velencze Oppido 8 – Ujfalu - 5 – Hegyköz-Pályi 3 – Szalárd - 2 – Less - 2 – Keresztszeg - 4 – Szőllős - 2 – Tenke - 2 – Mácsa Prćdio 3 ___________________________ Summa 274 [16]
HÁJÓ - - - - Patronus est Illustrissimus Dominus La- tini Ritűs Episcopus. Parochus Dominus Michael Román. In Matre Cathol. 282 In Filialibus: In Pecze-Sz. Márton 20 - Ronthó - 12 ___________________________ Summa 314 BETFIA - - - Jus Patronatűs exercet Vrabilis Prćposi- tura S. Stephani de Promontorio Vara- dinensi Prćmonstrat. [17] Parochus Dominus Dyonisius Papp. In Matre Cathol. 344 In Filiali Harang Mező - 7 ___________________________ Summa 351
KARDÓ - - - Jus Patronatűs exercet llustrissimus Do- minus Latini Ritűs Episcopus. Parochus Dominus Paulus Morosán. In Matre Cathol. 517
OLÁH-GYEPES - - Jus Patronatűs tenet Illustrissimus Do- minus Latini Ritűs Episcopus. [18] Parochus Dominus Moyses Dume. In Matre Cathol. 70 In Filialibus: Rosafalva - 3 Nagy-Káránd - 5 Kis-Káránd - 3 Lázur - - 5 ___________________________ Summa 86
NAGY-ÜRÖGD - - Jus Patronatűs exercet Illustrissimus Do- minus Latini Ritűs Episcopus. Administrator Interimalis Dominus Ste- phanus Gying. [19] In Matre Cathol. 232 In Filialibus: Less - - 19 Kis-Somogy - 3 Kis-Ürögd - 7 Bessenyő - 5 Balogh-Réth - 5 ___________________________ Summa 271
SÁLYI - - - Jus Patronatűs exercet Venerabile Capi- tulum Latini Ritűs M. Varad. Administrator Dominus Nicolaus Borbola. In Matre Cathol. 377 In Filialibus: Oláh-Apáthi - 5 Babostya Prćdio 10 ___________________________ Summa 392 [20]
SZÉKELYTELEK - Jus Patronatűs habet Vrabile Capitulum Latini Ritűs M. Varad. Parochus Dominus Joannes Papp In Matre Cathol. 94 In Filiali Nyárszeg 9 ___________________________ Summa 103
BÉL Oppidum Episcopale - - Jus Patronatűs exerccet Illustrissimus Dominus Latini Ritűs Episcopus. Interimalis Administrator, donec formatus introducatur Parochus Reverendissimus Dominus JOANNES KORNELI, Pag.7. [21] In Matre Cathol. 147 In Filialibus: Hagymás - 2 Arkus - - 3 _____________________________ Summa 152 [22]
In Archi-Diaconatu Districtűs Lakság.
Archi-Diaconus Reverendissimus Dominus JOSEPHUS PAPP-DÁLYAI, Pag.8.
Parochić, ac Parochi.
NAGY-LÉTHA, parochia Valachica, in Comitatu Bihariensi. Jus Patronatűs exercet Fundus Religio- nis. Parochus idem qui supra Archi-Diaconus. In Matre Cathol. 1717 Cooperator. Vacat. [23]
NAGY-LÉTHA Parochia Ruthenica - Jus Patronatűs tenet Fundus Religionis. In Matre Cathol. 175
POTSAI - - - Jus Patronatűs exercet Illustrissimus La- tini R. Episcopus M. Var. Parochus Dominus Joannes Nagy. In Matre Cathol. 1004 In Filialibus: Esztár - - 35 Henczida - 35 Pelbárthida - 26 _________________________ Summa 1100 Cooperator . Vacat. [24]
PISKOLTH - - Jus patronatűs exercet fundus Religionis. Parochus Dominus Demetrius Hoszu. In Matre Cathol. 329
VASSAD - - - Jus patronatűs exercet Vrabile Capitulum Latini Ritűs M. Var. Parochus Dominus Joannes Andréka. In Matre Cathol. 808 Cooperator . Vacat.
GÁLOS-PETRI - - Jus Paronatűs habet Fundus Religionis. [25] Administrator Dominus Basilius Kattay In Matre Cathol. 195 In Filiali Mihály-Falva - 73 _________________________ Summa 268
ÉR-TARTSA - - Jus patronatűs exercet in 1∫3tia Vrabile Capitulum Latini Ritűs M. Varadinense, in 2∫3tiis fundus Rel. Parochus Dominus Simeon Szilágyi. In Matre Cathol. 376 In Filiali Ér-Keserű 20 _______________________________ Summa 396 [26]
ÉR-ADONY - - Jus Patronatűs exercet Fundus Religionis. Administrator Dominus Joannes Bán. In Matre cathol. 82 In Filialibus: Otomány - - 30 Asszonyvására - 18 _________________________ Summa 130
ÉR-SELIND - - Jus Patronatűs exercet in parte Vrabile Ca- pitulum Latini Ritűs M. Varadinense, in parte vero Fundus Religionis. [27] Parochus Dominus Andreas Mihályi. In Matre Cathol. 508 In Filiali Ér-Semjén 100 __________________________ Summa 608
BAGAMÉR - - Jus Patronatűs habet Vrabile Capitulum Latini Ritűs M. Varad. Parochus Dominus Georgius Butzurka. In Matre Cathol. 109
KAKAD - - - Jus Patronatűs exercet Fundus Relig. Parochus Dominus Georgius Kaszai. In Matre Cathol. 229 [28]
HOSSZUPÁLYI - - Jus Patronatűs exercet Fundus. Relig. Parochus Dominus Demetrius Kovács. In Matre Cathol. 210 In Filialibus: Debrecini - 4 In Derecske - 2 Kis-Pirts - 2 Szováth - 3 Monostor Pályi - 47 __________________________ Summa 268
ATSÁD - - - Jus Patronatűs exercet Fundus Relig. Parochus Dominus Joannes Bilkey. [29] In Matre Cathol. 843 In Filiali Sámson 8 __________________________ Summa 851
VÉRTES - - - Jus Patronatűs habet Fundus Religionis. Parochus Dominus Samuel Kőváry. In Matre Cathol. 376
ÁLMOSD - - Jus Patronatűs tenet Fundus Religionis. Parochus Dominus Joannes Toth. In Matre Cathol. 255 In Filiali Székelyhid 18 __________________________ Summa 273 [30]
In Vice-Archi-Diaconatűs Lunka.
Vice-Archi-Diaconus. Admodum Reverendus Dominus GABRIELBOITOR.
Parochiae, ac Parochi.
KÉCZ - - - Jus Patronatűs exercet Fundus Relig. Parochus. Idem qui supra Vice-Arhi-Diac. In Matre Cathol. 657 In Filiali Szalacs 102 __________________________ Summa 756 [31]
GENYÉTE - - Jus Patronatűs exercet Fundus Relig. Administrator Dominus Gerontius Bálmos. In Matre Cathol. 367 In Filiali Margitha 16 __________________________ Summa 383
DIZSÉR - - - Jus Patronatűs habet Fundus Religionis. Parochus Dominus Gregorius Gurzo. In Matre Cathol. 370 In Filiali Lüki 8 __________________________ Summa 378 [32] DÉDA - - - Jus Patronatűs tenet Fundus Religionis. Parochus Dominus Joannes Papfi. In Matre Cathol. 205 In Filialibus: In Széltalló - 4 Száldobágy - 1 Szunyog - 6 __________________________ Summa 216
PAPFALVA - - Patronus est Fundus Religionis. Parochus Dominus Gabriel Besse. In Matre Cathol. 645 In Filiali Csételek 3 Bosai - - 2 __________________________ Summa 650 [33]
HAGYMÁDFALVA - Patronus est Fundus Religionis. Parochus Dominus Nicolaus Molnár. In Matre Cathol. 616
NÁDÁNTELEK - Jus Patronatűs tenet Fundus Religionis. Parochus Dominus Nicolaus Ponteni. In Matre Cathol. 293 In Filiali Szarko 5 __________________________ Summa 298 [34]
FARNAS - - - Jus Patronatűs exercet Vrabile Prćpositura S. Stephani de Promontorio Varadinensi Ordinis Prćmonstratensium. Parochus Dominus Lazarus Papp-Szilágyi. In Matre Cathol. 285 In Filialibus: Szent-Imre - 9 Szalárd - 29 ____________________________ Summa 323
VERDES-ÁBRÁM - Jus Patronatűs tenet Fundus Religionis. Parochus Dominus Daniel Vlád. [35] In Matre Cathol. 268 In Filiali Fantsika 14 ____________________________ Summa 282
APÁTHI-KERESZTUR Patronus est Fundus Religionis. Parochus Dominus Elias Rád. In Matre Cathol. 260 In Filialibus: Albis - - 3 Véd Prćdio - 9 Radui Prćdio 7 ____________________________ Summa 152*
FEGYVERNEK - Partonus est Fundus Religionis. [36] Parochus Dominus Arthemius Gáborfi. In Matre Cathol. 220 In Filiali Tohfalu 5 ____________________________ Summa 225 [37]
In Vice-Archi-Diaconatu Districtűs Belényes
Vice-Archi-Diaconus. Admodum reverendus Dominus JOSE- PHUS PAPP-VIDRAI.
Parochiae, ac Parochi.
BELÉNYES Opidum Episcopale - Jus Patronatűs exercet Illustrissimus Domi- nus Episcopus Grćcô-Cathol. Parochus idem qui Vice-Archi-Diac. [38] In Matre cathol. 426 In Filialibus: Mézes - - 5 Budurásza - 6 Kuráczel - 1 Buntyesd - 28 ____________________________ Summa 466
NYÉGERFALVA - Jus Patronatűs habet Fundus Religionis. Parochus Dominus Theodorus Kimpián. In Matre Cathol. 158
FENES - - Patronus est Fundus Religionis. Parochus Dominus Joannes Mány. In Matre Cathol. 389 [39]
FÜZEGY - - Patronus est Fundus Religionis. Parochus Dominus Jacobus Mandrovics. In Matre Cathol. 226
JÁNOSFALVA - Patronus est Fundus Religionis. Parochus Dominus Petrus Morucz. In Matre Cathol. 131
SONKOLYOS - - Patronus est Fundus Religionis. Parochus Dominus Joannes Illyés. In Matre Cathol. 269 [40]
BELÉNYES-UJLAK - Patronus est Fundus Religionis. Administrator Dominus Alexius Áron. In Matre Cathol. 265 In Filialibus: Örvényes - - - 45 Dsoszán-Forró - 3 ____________________________ Summa 313
PETRÁNY - - Patronus est Fundus Religionis. Parochus Dominus georgius Lázu. [41] In Matre Cathol. 385 In Filialibus: Pokola - - 19 Feneres - 25 Szokány - 20 __________________________ Summa 449
VALÁNY - - Patronus est Fundus Religionis. Parochus Dominus Basilius Vlás. In Matre Cathol. 303
PRESZÁKA - - Patronus est Fundus Religionis. Parochus Dominus Joannes Popovics. In Matre Cathol. 420 [42]
VENTER - - Patronus est Fundus Religionis. Administrator Dominus Joannea Koszta. In Matre Cathol. 508
SZOMBATSÁG - - Jus Patronatűs habet Excelsa Camera Regia. Parochus Dominus Gregorius Almásy. In Matre Cathol. 147 In Filialibus: Magyar-Cséke - 3 Rotárest - 4 __________________________ Summa 154 [43]
GYALÁNY - - Patronus est Fundus Religionis. Parochus Dominus Basilius Buttyán. In Matre Cathol. 296 In Filiali Petrás-Solymos - 5 __________________________ Summa 301
HIDAS-TELEK - Patronus est Fundus Religionis. Parochus Dominus Michaël Nyisztor. In Matre Cathol. 342
ROGOZ - - - Patronus est Fundus Religionis. [44] Parochus Dominus Georgius Vidovics. In Matre Cathol. 436
MOCSÁR - - Jus Patronatűs exercet Illustrissimus Do- Minus Latini R. Episcopus M. Var. Parochus Dominus Demetrius Mikola. In Matre Cathol. 296 [45]
In Vice-Archi-Diaconatu Districtűs Sebes-Körös
Vice-Archi-Diaconus. Admodum Reverendus Dominus THEODORUS BORSAI
Parochiae, ac Parochi.
RÉV - - - Jus Patronatűs exercet Fundus Religion. Parochus idem qui supra Vice-Archi-Diac. Cooperator. Vacat. [46] In Matre Cathol. 1015 In Filialibus: Kis-Bárod - - 16 Nagy-Bárod - 9 Kraynyikfalva - 13 Bánlaka - 41 __________________________ Summa 1094
ŐSSI - - - Jus Patronatűs exercet Fundus Religionis. Parochus Dominus Georgius Illés. In Matre Cathol. 486 [47]
In Vice-Archi-Diaconatu Districtűs Gyires.
Vice-Archi-Diaconus. Admodum Reverendus Dominus STEPHANUS GYING.
Parochiae, ac Parochi.
SZENT-ANDRÁS - Jus Patronatűs exercet in parte Reverendis-simus Dominus Capituli Latini Ritűs M. Varadinensis Prćpositus Minor, in parte Vero Magnificus Dominus Consiliarius, & Reg. Studior. Super. Director Georgius Tokody. [48] Parochus idem qui supra Vice-Archi- Di- ac. Cooperator. Vacat. In Matre Cathol. 685 In Filialibus: Vadász Prćdio - 4 Ó Palota - 28 Új Palota - 40 Szent-János - 3 Micske Prćdio - 11 Iklod Prćdio - 10 __________________________ Summa 781
GYIRES - - - Jus Patronatűs exercet Illustrssimus Do- Minus Latini R. Eoiscopus M. Var. Parochus Dominus Andreas Karabecz.[49] In Matre Cathol. 242 In Filialibus: Altsi Prćdio - 14 Mátsa Prćdio - 2 __________________________ Summa 258
BEDŐ - - - Jus Patronatűs tenet Vrabilis Prćpositu- ra Maior Capituli Latini Ritűs M. Varad. Parochus Dominus Joannes Grama. In Matre Cathol. 374
NAGY-SZÁNTÓ - 103 Parochus Dominus Joannes Vidrai. In Filiali Bihar - 1 __________________________ Summa 104 [50]
In Vice-Archi-Diaconatu Partium Banaticarum
Vice-Archi-Diaconus. Admodum Reverendus Dominus PETRUS STANCOVICS.
Parochiae, ac Parochi.
MAKÓ Oppidum - Jus Patronatűs exercet Excellentissimus Dominus Latini Ritűs Episcop. Csaná- diensis. Parochus idem qui supra Vice-Archi- Di- ac. [51] Cooperator Dominus Joannes Pák. In Matre Cathol. 1482 In Filialibus: Főldeák - 32 Béka - - 34 Nagy-Lak - 8 __________________________ Summa 1556
TEMES-FABRICA - Jus Patronatűs exercet Excelsa Camera Regia. Parochus Dominus Nicolaus Diomelly. [52] In Matre Cathol. 63 In Filialibus: Rékás - - 2 Bilét - - 1 Zsebel - - 2 Boksán - - 2 __________________________ Summa 70
ZÁBRÁN - - Jus Patronatűs exercet Excelsa Camera Regia. Administrator Dominus Nicolaus Szádi. In Matre Cathol. 45 In Filialibus: Guttenbrunn - 33 Neudorf - 9 Lippa Oppido - 65 _________________________ Summa 152 [53]
VETERO-ARADINUM, Oppidum Camerale. Jus Patronatűs exercet Excelsa Camera Regia. Parochus Dominus Joannes Farkas. In Matre Cathol. 184 [54] |
a Cathed.
____ ____ ____
1
1 1∫2
1
3
1
1 1∫2
2
7
5
5
4
7
6 3∫4
6 1∫2
6 1∫4
6
5 1∫2
5
5
6
8
5
5
7
7
8
8
7
4
4
3 1∫4
5
5 1∫4
3 1∫4
7
7 3∫4
7 1∫4
7 1∫4
7
7
6 3∫4
6 1∫4
6 1∫4
6
5
5 1∫2
7
5
5 1∫4
5
6
5 1∫4
1
1 1∫2
2
2
18
18
16
14
|
a Matre
1∫41 2
1 1 1 1∫2 2
3 1∫4 2 1 3 1 1∫4 2 1∫4 3 1 1∫4
1∫4 1∫4
1
3 1∫2 1∫4 1∫2 3∫4
1∫2 1∫2 1∫2 1∫2 3∫4
1∫2 1∫4
1∫2
1 1∫2
1 1 1 1∫2
1
3∫4 3∫4
1 1∫2
2 2 1 1∫2 1∫4
1 1∫2
3∫4
3∫4
1∫2
1∫4 1∫4 1∫4
1∫2 3∫4
1∫4
1∫2 1∫2
1∫4
1 1∫4
1∫4
1∫4 1 1∫2 1 1∫4 1 1∫2
1 1
1∫4 1∫2 3∫4
1∫2 1∫2
1
1 1 1∫4 1 1∫2
1∫4 1∫4 3∫4 1 3∫4 3∫4
1∫2
1 1 1 1∫2
1 3∫4 1 1∫2 1
1∫8 1∫2 1
|
Emeriti, ac Deficientes Animarum Curatores.
Dominus Elias Bojtor.
Dominus Georgius Jánosi.
Dominus Gabriel Borbola. [55]
CLERUS JUNIOR
In SeminarioLatini Ritus Magno Varadinensi existens
Theologi IV. Anni.
Talnáts Michaël
Theologi III. Anni.
Krisztian Artemius
Morutz Michaël
Paska Joannes.
Theologi II. Anni.
Bilkei Michaël
Bozontai Joannes
Serbán Gabriel
Thrologi I. Anni.
Dályai Petrus
Fülöp Joannes
Hoszu Demetrius
Kóczy Franciscus [56]
Krisztian Basilius
Szilágyi Joannes
In Generali Seminario Pesthiensi.
III. Anni. Theologi.
Moldován Basilius
Oknai Joannes
I Anni. Theologi.
Finta Theodorus. [57]
REGIO-EPISCOPALE SEMINARIUM DOMESTICUM
M. VARADINENSE,
pro Sćculari Juventute Valachica
per Suam Majestatem Sacratissimam fundatum.
Rector Seminarii.
Reverendissimus Dominus JOSEPHUS SZILÁGYI, Pag. 6.
Vice-Rector.
Dominus MICHAEL BENEI, Pag 10.
Alumni in Fundatione existentes.
Poetae.
Vláss Theodorus
Rhetores.
Dályai Ignatius
Suta [sic] * Simeon [58]
Grammatici IV. Anni.
Nagy Joannes
Seres Laurentius
Brammatici III. Anni.
Bilkey Josephus
Both Joannes
Gying Joannes
Hadzsi Demetrius
Papp Alexander
Szilágyi Joannes
Grammatici II. Anni.
Topai Joannes
Grammatici I. Anni.
Gramma Samuel
Illyés Petrus
Kovács Josephus
Papp Simeon
Bojthi Nicolaus [59]
Nationales.
Szilágyi Joannes Junior
Kovács Franciscus
Tivadar Georgius
Alumni Convictores Solventes.
Grammatici III. Anni.
Theodorovics Joannes
Grammatici II. Anni.
Popovics Nicolaus
Grammatici I. Anni.
Gerlán Michaël
Nationales.
Galamb Petrus. [60]
PIE IN DOMINO OBIERUNT.
Dominus Joannes Kővári, Parochus Zábrányiensis, obiit die 1-a Aprilis 1812.
Lucas Tárászovics Clericus, obiit 19-na 8-bris 1812.
Pro quorum singulis singuli Diścesis hujus Grćcô-Catholicć M. Varadinensis Presbyteri Tria SS. Missć sacrificia ex laudabili Consvetudine Fraternique Fśderis nexu absolvere meminerint. [61]
I N D E X I.
NOMINUM
|
Pag. A Algya Constant 14 Almási Gregor. 42 Andréka Joann. 25 Áron Alexius 41 B Bálmos Geront. 32 Bán Joannes 27 Pag Boithi Nicolaus 59 Borbola Gabriel 55 Borbola Nicolaus 20 Borsai Theodor. 46 Both Joannes 59 Bozontai Joann. 56 Brán Simeon 7 Buttyán Basil. 44 Butzurca Greg. 28 D Dályai Papp Josephus 8 Dályai Petrus 56 Dályai Ignat. 58 Diomelli Nicol. 52 Dume Moyses 19 F Farkas Georg. 5 Farkas Joannes 54 [62] Fintha Theodor 57 Futa [sic] * Simeon 58 Fülöp Joannes 56 G Gáborfi Arthem. 37 Galamb Petrus 60 Gerlán Michael 60 Goidics Joannes 15 Gramma Joan. 50 Gramma Sam. 59 Gurzo Gregor. 32 Gying Stephan. 10 Gying Joannes 59 H Hadzsi Demetr. 59 Horváth Andr. 10 Hoszu Demetr. 25 Hoszu Dem. Jun. 56 I Jakab Michael 12 Jánosi Georg. 55 Illyés Joannes 40 Illyés Georgius 47 Illyés Petrus 59 K Pag. Ponteni Nicol. 34 Popovics Demet. 12 Popovics Joan. 42 Popovics Nicol. 60 Potsy Alexius 6 R Rád Elias 36 Radnothy Joan. 7 Román Mich. 17 S Sándorfi Joseph. 11 Serbán Gabriel 56 Seres Laurentius 59 Simon Gabriel 9 Suta Simeon 58 Szádi Nicolaus 53 Szerdahelyi Ant. 11 Szilágyi Joseph. 6 Szilágyi Simeon 26 Szilágyi Papp Lazarus 3
|
Pag. Benei Michael 10 Besse Gabriel 33 Bilkei Gabriel 24 Bilkei Joannes 29 Bilkei Michael 56 Bilkei Josephus 59 Boitor Gabriel 31 Boitor Elias 55 Pag. Kárábecz Andr. 49 Kaszai Georg. 28 Kattai Basil. 26 Kimpián Theod. 39 Kopeczki Jonas 12 Korneli Joannes 7 Koszta Joannes 43 Kótzi Francisc. 56 Kovács Demetr. 29 Kovács Joseph. 59 Kovács Franc. 60 Kővári Samuel 30 Kővári Joannes 61 Krisztian Arthem. 56 Krisztian Basil. 57 L Lázu Georgius 41 M Madácsi Joseph. 11 Mandrovics Jac. 40 Mány Joannes 39 Mihályi Andr. 28 Mikola Demet. 45 Moldován Basil. 57 Molnár Nicol. 34 Morosán Paul. 18 Morucz Petrus 40 [63] Morucz Michael 56 Muntyán Mich. 10 N Nagy Joannes 24 Nagy Joan. Jun. 59 Nyisztor Mich. 44 O Oknai Joan. 57 P Pák Joannes 53 Papfi Joannes 33 PappDyonis. 18 Papp Joannes 21 Papp Alexander 59 Papp Simeon 59 Paska Joannes 56 Pag Szilágyi Joannes Clericus 57 Szilágyi Joan. in Seminar. dom. 59 Szilágyi Joan. Jun. 51 T Talnáts Mich. 56 Taraszovics Luc. 61 Theodorovics Joannes 60 Tivadar Georg. 60 [64] Topai Joannes 59 Toth Joannes 30 V Vidovics Georg. 45 Vidrai Pap Jos. 38 Vidrai Joann. 50 Vitéz Nicolaus 8 Vlád Daniel 35 Vláss Basilius 42 Vláss Theodor 58 [65] |
I N D E X II
PAROCHIARUM
|
Pag. A Álmosd 30 Apáthi-Keresztúr 36 Atsád 29 B Bagamér 28 Bedő Belényes 38 Belényes-Ujlak 41 Betfia 17 Bél 21 D Déda 33 Dizsér 32 E Pag. Hájó 17 Hidastelek 44 Hoszupályi 29 [66] I Jánosfalva 40 K Kakad 28 Kardó 18 Kecz 31 M Magno-Varadin. 13 Makó 51 Mocsár 45 N N. Létha Valach. 23 Nagy Létha Ruth. 24 Nagy-Syántó 50 Nagy Ürögd 19 Nádántelek 34 Nyégerfalva 39 O Oláh-Gyepes 18 Őssi 47 P Papfalva 33 Petrány 41
|
Pag. Ér-Adony 27 Ér-Selind 27 Ér-Tártsa 26 F Farnas 36 Fegyvernek 36 Fenes 39 Füzegy 40 G Gálos-Petri 25 Genyéte 32 Gyalán 44 Gyires 49 H Hagymádfalva 34 Pag. Piskolth 25 Potsai 24 Preszáka 42 R Rév 46 Rogoz 44 S Sályi 20 Sonkolyos 40 Székelytelek 21 Szent-András 48 Szombatság 43 T Temes-Fabrica 51 V Valány 42 Várad-Olaszi Valachica 14 Várad-Olaszi Ruthenica 15 Vassad 25 Verdes-Abrám 35 Venter 43 Vértes 30 Vetero-Aradinum 54 Z Zábrán 53 [67] |
[1] Géza Petrik, Magzarország bibliographiája 1712 – 1860, I, Budapesta, 1888, p. 373.
[2] Ibid., p. 372.
[3] Ibid, p. 373, bibliografiat după Cathalogus bibliothecae Hungaricae Francisci com. Széchényi, Sopron, I-II, 1797-1807.
[4] Ibid., p.373. Vezi şi Georgeta Răduică şi Nicolin Răduică, Calendare şi almanahuri româneşti 1731 – 1918, Bucureşti, 1981, 9. 189.
[5] Géza Petrik, op. cit., III, Budapesta, 1891, p. 300.
[6] Unicul exemplar cunoscut până acum se găseşte în Ungaria, la Országos Szécsényi Könyvtár din Budapesta, sub cota P. 28/1813.Corectăm cu această ocazie presupunerea noastră din 1986 (articolul Îmbogăţirea Bibliografiei româneşti vechi. Sugestii exemplificate,din revista „Satu Mare. Studii şi comunicări”, VII-VIII, p. 278; vezi şi în acest volum acelaşi articol), după care seria şematismelor greco-catolice ar fi început la Oradea în 1819.
[7] Ioan Chindriş, Cartea românească veche la Budapesta (I), în „Acta Musei Napocensis”, Istorie, 33.II, 1997, p. 215-229.
[8] Idem, Cărţi româneşti necunoscute, la Budapesta. (Contribuţii la Bibliografia românească veche), în vol col. Studii istorice. Omagiu profesorului Camil Mureşanu la împlinirea vârstei de 70 de ani, Cluj-Napoca, 1998, p. 227-244.
[9] Sursa primară pentru acest eveniment de răscruce din istoria Episcopiei de Oradea rămâne pastorala episcopului Samuil Vulcan, tipărită chiar în 1824 la Oradea, cu titlul Cartea preluminatului episcop greco-catolic al Oradiei Mari, Samuil Vulcan, cătră clerul şi poporul celor şeptezeci şi două de parohii care în XX septemvrie 1824 de eparhia Muncaciului s-au despreunat şi eparhiei sala s-au adăugat, în tipografia lui Joan Tichy, broşură in 8o de 16 pagini.Vezi B.R.V., III, p.445. La ea se raportează toţi istoricii ulteriori ai evenumentului.
[10] Vezi Ioan Chindriş, Poezia lui Gheorghe Şincai, în volumul de studii Cultură şi societate în contextul Şcolii Ardelene, Cluj-Napoca, 2001, p. 179-212.
[11] Petru Maior, Scripta minora, ediţie prefaţată şi îngrijită de Ioan Chindriş, Bucureşti, 1997, p. 302-303, 316-318.
[12] Vezi B.R.V., III, p.45, nr. 792.
[13] Carmen Ilustrissimo, ac Reverendissimo Domino Samueli Vulkan...Episcopo Magno Varadinensi graeci ritus catholico...a Demetrio Kováts dicatum..., Oradea, 1807, 4o, 8 p. Ap. Andrei Veress, Bibliografia româno-ungară, II, Bucureşti, 1931, p.159, nr.954.
[14] Öröm versek, mellyeket, midőn Fő Tisztelendő Kornély Jáanos Úr Nagy Váradi görög-katólikus kanonokká neveztetet, méltó tisztelettel bé mutattot Köváts Demeter felszentelt papp. Anno 1808, Oradea, 1808, 4o, 2 foi. Ibid., p. 167-168, nr.972.
[15] Nicolae Borbola s-a învrednicit în secolul al XIX-lea de o faimă antmă şi postumă deosebită. Este printre personalităţile biografiate de „Familia” , cu portret din seria semnată „Rusz” ((1881, p.93-94) şi incluse în Enciclopedia română a lui Corneliu Diaconovici (I, Sibiu, 1898, p. 533).
[16] Rény-Emlék mellyet Fő-Tisztelendő és Tudós Borbola Miklós Urnak, a’ N. Váradi G.E. Káptakan Iskolás-Kanonokjának; a Törvények’ Tanára’, és N. Váradi királyi Tudományos Gyülekezet’ , Természet’, ’s Nemzetek’; valamint Magyarország’ nyilványos Törvénye’ Tanitójának; a’ Szent Szék’ és Bihar Vármegye’ Táblabirájának, Szintén Fő-Tisztelendő Erdélyi Bazil Urnak, a’ N. Váradi G. E. Káptalan Levéltárnok-Kánonokjának; a’ Várad Olaszi görög egyesült Hivek’ Lelki Attyuknak, a’ Szent Szék’ és Csanád ‘s Csongrád Vármegyék’ Táblabirájuknak, minekután Ő Felségétől Május 18-án 1835. esztend. N. Váradi g. e. Káptalan székére méltattak; szoborra metszett Buda Tivadar a’ Hittanulmányok 4-dik évi Halgatójuk, Oradea, 1835, 4o, 4 foi. Ap. Andrei Veress, op. cit., p.317, nr.1332. Cf. şi Géza Petrik, op. cit., I, p. 359.
[17] Dimitrie Hossu este un campion local al versificaţiei encomiastice la modă. Iată în premieră lista titlurilor care se cunosc (este vorba de tipărituri): 1. Mariei suale pre-osantitului, si pre-luminatului Domn “Nicolae Kováts episcopu-lui diecesei Belgradu-lui, in marele principat–„ Ardeal – „smeritul, si umilitul fiu Dimitrie Hosszu Parochul d”in Sállyi a’ Diecesei Oradiei Mare Graeco-Catholică, Oradea, 1827, 8o, 6 p.(Andrei Veress, op. cit., p.250, nr. 1188); 2. Méltóságos és Fő-Tisztelendő Laicsák Ferencz úrnak, Nagyváradi megyés püspöknek: midön a’ rosnyai fő pásztori székéből, a’ nagy-váradiba lett lépése fiui örömérzéssel A’ Sállyi Görög Egyesűlt Hivek’ lelki pásztora Hosszú Demeter által, Oradea,1827, 8o, 6 p. (ibid., p.250, nr. 1189); 3.Vale syntagma…Illustrissimi, et Reverendissimi Domini Josephi Vurum, antea Varadinensis, nunc vero Nitriensis episcopi Regii Consiliarii honoribus adornavit Demetrius Hosszú Parochus Graeco Catholivus Sállziensis, ductu filialis observantiae, Oradea, 1828, 8o, 6 p. (ibid., p.257, nr.1201); 4. Tiszszerötévi koszorú Vécsei és Hajnácskői Báró Vécsey Miklós Ur tiszteletére, midőn Szathmár vármegyének főispányi méltóságára emeltetett, és 1833. év martius 11-dik napján hivatalába bé-iktattatott, Carei, 4o, 2 file (ibid., p. 299, nr.1278; cf. şi Géza Petrik, op. cit. II, p.174); 5. Hálahangszó a’ következendőségig Telyes tiszteletre méltó Nagyérdemű Tekintetes Donembergi született Tholnaur Ro’salia asszony’ néhai Tekintetes Bagossi Bagossy Károly úr öszvegyének Általa Jésus Urunk szenvedésének emlékezetére a’ Kaplonyi Görög-Egyesült Sz. Egzház előtt fel-állittatott kereszt és statuak’ egy tavaszi napon pompáson végbe vitt fel-szenteltetése alkalmával, a’ Domahidi Görög-Egyesült Plebánusa, úgy mint a’ Kaplonyi Pásztori Helytartója Hosszu Demeter által 1834. Örökemlékűl, pandorie în proză, Carei, 1834, 4o, 2 file (ibid., p. 307, nr. 1302); 6. Lugubre monumentum in extremum pietatis officium Francisci Primi…dum inter primam et secundam martii 1835 diem supremam viveret, positum a Clero curato dioecesis g. r. c. Magno-Varadinensis partium Szathmariensium, signanter Venerabilis districtus vice Archidiaconalis Magno-Karolinensis moesto ac lugente spiritu, Carei, 1835, 4o, 4 file (ibid., p. 314, nr. 1323; cf. şi Géza Petrik, op. cit., II, p. 174). Titlurile sunt reproduse fără nici o schimbare după sursele citate.
[18] Vezi Ioan Bianu şi G.Nicolaiasa, Catalogul manuscriptelor româneşti, III, Craiova, 1931, p. 185, 255.